تبیین الگوی نیازسنجی آموزشی کارکنان صنعت تکافل با استفاده از روش‌شناسی دلفی فازی

صحت, سعید

doi:10.30497/ifr.2026.249234.2010

تبیین الگوی نیازسنجی آموزشی کارکنان صنعت تکافل با استفاده از روش‌شناسی دلفی فازی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (بیمه‌های اسلامی)

نویسنده

سعید صحت

دانشیارگروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

10.30497/ifr.2026.249234.2010

چکیده

1. مقدمه و هدف
با وجود رشد جهانی صنعت تکافل، این حوزه در ایران با چالش‌های ساختاری و دانشی مواجه است. هدف این پژوهش، طراحی الگوی مطلوب جهت نیازسنجی و تدوین برنامه‌های توانمندسازی کارکنان صنعت تکافل است.

2. مواد و روش‌ها
این تحقیق از نظر هدف، توسعه‌ای و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی، با استفاده از مطالعه تطبیقی و تحلیل محتوای اسناد، سرفصل‌های آموزشی استخراج شد. در بخش کمی، با به‌کارگیری روش دلفی فازی، میزان اهمیت و روایی سرفصل‌ها با مشارکت خبرگان صنعت ارزیابی و غربال‌گری شد.

3. یافته‌های تحقیق
نتایج نشان داد که ۲۰ عنوان درسی در چهار سطح (ورودی، مقدماتی، متوسط و پیشرفته) و چهار طبقه شایستگی (مقدماتی، پایه، اصلی و تخصصی) برای توانمندسازی نیروی انسانی صنعت تکافل ضروری است. ضریب هماهنگی کندال (۰/۷۵۳) حاکی از اجماع رضایت‌بخش خبرگان در خصوص مدل استخراج‌شده است.

4. بحث و نتیجه‌گیری
الگوی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان نقشه راه آموزشی برای نهادهای ناظر و شرکت‌های بیمه جهت ارتقای سطح تخصصی سرمایه انسانی و انطباق با موازین شریعت در محصولات تکافل مورداستفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

تکافل

نیازسنجی آموزشی

دلفی فازی

توانمندسازی سرمایه انسانی

شایستگی‌های حرفه‌ای

موضوعات

بیمه‌های اسلامی

عنوان مقاله English

Developing a Competency-Based Training Needs Assessment Model for Takaful Industry Employees: A Fuzzy Delphi Approach

نویسنده English

Saied Sehhat

Associate Professor, Business Management, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran

چکیده English

1. Introduction and Objective
The global financial landscape has witnessed a paradigm shift towards Islamic finance, with Takaful (Islamic insurance) emerging as a crucial alternative to conventional, interest-based insurance models. Despite the significant expansion of Takaful markets worldwide, its implementation and conceptual understanding in Iran remain nascent. This research posits that Takaful is not merely a financial product but a system rooted in the indisputable principles of the Quran and Sharia, emphasizing mutual cooperation and shared responsibility.
However, the industry in Iran faces structural challenges, primarily stemming from a lack of strategic focus from regulatory bodies and insurance practitioners. A critical bottleneck in this development is the absence of a structured, competency-based educational framework for human resource development. Empowering human capital in the Takaful industry is not just an operational necessity; it is a strategic imperative for organizations aiming to provide Sharia-compliant services as a sustainable competitive advantage. The primary objective of this study, therefore, is to design an optimal organizational model for Training Needs Assessment (TNA) and to develop a comprehensive, multi-level educational framework for professionals working within the Iranian Takaful sector. By bridging the gap between existing educational gaps and the actual operational requirements of the industry, this study seeks to provide a roadmap for the professionalization of Takaful practice.

2. Methods and Materials
This study adopts a developmental research design, employing a mixed-methods approach to ensure both theoretical depth and empirical validity. The research process was bifurcated into qualitative and quantitative phases:
- Qualitative Phase: The research began with an exhaustive library study and thematic analysis of existing documents, standards, and global best practices related to Takaful training frameworks. By benchmarking against leading institutions such as the Chartered Insurance Institute (CII) and AAOIFI standards, a preliminary list of educational topics and competencies was extracted. This phase focused on identifying the core knowledge and behavioral gaps prevalent in the current Iranian insurance landscape.
- Quantitative Phase: To ensure the rigor of the proposed model, the Fuzzy Delphi Method (FDM) was utilized. This technique was selected to address the ambiguity and subjective nature of expert judgments. A panel of 21 experts and practitioners in Islamic finance and insurance participated in the process. The FDM process involved rounds of surveying, where experts rated the importance of the extracted topics on a fuzzy scale. Data were aggregated using simple fuzzy averaging and defuzzified using the Center of Area (COA) method. A threshold of 0.7 was established; topics failing to meet this significance level were excluded, ensuring that the final model represents a high level of expert consensus. The reliability of the consensus was validated using Kendall’s W coefficient (W=0.753), indicating a strong agreement among the experts.

3. Research Findings
The analytical results of the study yielded a robust, four-tier training framework tailored for the Takaful industry. Following the FDM process, 20 essential course titles were finalized and categorized into four hierarchical levels of progression:
- Entrance Exam Level: Focusing on foundational concepts, including “Introduction to Riba and Islamic Finance,” “Introduction to Takaful,” and “Regulations and Consumer Protection.”
- Introductory Level: Covering core industry structures, such as “Takaful Models and Structures,” “Risk Management in Takaful,” “Governmental Role in Takaful,” “Global Takaful Landscapes,” “Soft Skills for Takaful Practitioners,” and “Roles of Sharia Committees.”
- Intermediate Level: Addressing operational and specialized areas, specifically “Takaful Health/Medical,” “Introduction to Re-Takaful,” “Emerging Challenges (AI, Digital Currencies, ICT),” “Property Takaful,” “Family/Life Takaful,” “Policy Issuance Processes,” and “Marketing Takaful Products.”

- Advanced Level: Targeting high-level technical expertise, including “Takaful Regulations and AAOIFI Standards,” “Legal Aspects of Takaful,” “Financial Reporting and Business Accounting,” and “Actuarial Pricing and Reserve Calculation.”
Furthermore, each of these subjects was aligned with four competency dimensions: Introductory, Basic, Main, and Specialized, providing a holistic matrix that guides an employee’s career development path from entry to leadership.

4. Discussion and Conclusion
The findings of this research highlight that the primary barrier to the development of Takaful in Iran is not merely technical, but educational. The study confirms that the absence of a standardized Takaful qualification pathway has led to the entry of personnel with non-specialized backgrounds, resulting in suboptimal performance and a lack of market confidence.
The developed model addresses these challenges by offering a structured, Sharia-compliant educational path. By integrating international standards (such as AAOIFI) with local regulatory needs, the proposed framework provides a strategic tool for insurance regulators and policymakers. It is recommended that a formal certification examination be institutionalized, requiring all current and prospective employees to achieve a passing standard before receiving a license to operate in the Takaful domain.
In conclusion, this research provides the foundation for transforming the human capital of the Iranian Takaful industry into a highly competent, Sharia-aware workforce. Future studies are encouraged to focus on evaluating the performance of employees trained under this model and to further refine competency assessments within specific functional areas like marketing and human resources. By implementing this evidence-based model, the industry can better navigate the competitive landscape while strictly adhering to Islamic financial principles.

کلیدواژه‌ها English

Takaful

Training Needs Assessment (TNA)

Fuzzy Delphi Method (FDM)

Human Capital Empowerment

Professional Competencies

1) اسمعیل‌زاده، علی‌اکبر؛ مدرسی، فاطمه؛ و فاضلی، حامد (1400). طراحی مدل توانمندسازی کارکنان سازمان تأمین اجتماعی بر اساس آموزه‌های نهج البلاغه. آموزش و توسعه منابع انسانی، 31(8)، 149-176.

2) پاک‌نیت‌راد، مسعود؛ تاج‌الدین، محمدباقر؛ و حبیب، پورگتابی کرم (1401). تدوین مدل سیاست گذاری برای توانمندسازی بیمه شدگان بیمه سلامت ایران. بیمه سلامت ایران، ۵(۲)، ۱۲۹-۱۴۲.

3) رنگریز، حسن؛ حسن‌پور، اکبر؛ جعفری‌نیا، سعید؛ و شیری، صالح (1400). طراحی الگوی رفتارهای انحرافی مثبت کارکنان در صنعت بیمه ایران. پژوهشنامه بیمه (صنعت بیمه)، 36(2)، 101-122.

4) حاج پیروزبخت، محمد؛ حسینی، سید رسول؛ صفری، محمود (1400). ارائه الگوی مبتنی در توسعه آموزش فردی در کارکنان صنعت بیمه. توسعه آموزش جندی شاپور، 12(ویژه‌نامه)، 50-61.

5) سهیلی، حمید؛ طاهرپور کلانتری، حبیب‌اله؛ و فاندیز، حسین (1399). شناسایی عوامل فردی مؤثر بر توانمندسازی کارکنان بیمه سلامت (مورد مطالعه: سازمان بیمه سلامت). پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 12(2)، 189-215.

6) صحت، سعید؛ دهدشتی شاهرخ، زهره؛ سیدنقوی، میرعلی؛ و نایب‌پور، حمید (1402). تبیین محتوای شایستگی‌های مدیران منابع انسانی مبتنی بر پارادوکس با رویکرد فراترکیب. مدیریت تبلیغات و فروش، 4(1)، 340-360.

7) صحت، سعید؛ و نایب‌پور، حمید (1402). الگوی شایستگی مدیران با رویکرد نظریه پارادوکس (رساله دکتری). دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

8) صحت، سعید؛ و نایب‌پور، حمید (1401). مدیریت عملکرد طراحی پیاده‌سازی و اجرا. تهران: فوژان.

9) صحت، سعید (1395). مدیریت منابع انسانی با نگاهی به صنعت بیمه. تهران: فرهنگ پارسیان.

10) صفامنش، پریسا؛ حسینی، سیدرسول؛ و اولادیان، معصومه (1394). اثر مؤلفه‌های سازمان یادگیرنده بر عملکرد کارآفرینانه کارکنان یک شرکت بیمه‌ای. پژوهشنامه بیمه (صنعت بیمه)، 30(1)، 95-124.

11) طهرانی، مریم؛ شیخی‌نژاد، فاطمه؛ فرح‌بخش، عاطفه (1398). نقش میانجی توانمندسازی روانشناختی در تأثیر رهبری تحول‌آفرین بر مدیریت دانش سازمانی. مطالعات منابع انسانی، 9(2)، 1-24.

12) عربی سید هادی؛ و محمودی، فاطمه (1395). بررسی تکافل، چشم‌انداز و چالش‌های صنعت تکافل. اقتصاد و بانکداری اسلامی، ۵(۱۴)، ۷-۳۱.

13) عزیزی، ایمان؛ و صمدی‌فر، سعید (1401)، ایجاد پیوند بین رفتارهای تعامل خدماتی کارکنان و مشتریان شرکت‌های بیمه از طریق انرژی ارتباطی و انسجام تعامل ادارک شده. مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه. 7(2)، 19-28.

14) عسگری، محمدمهدی؛ صحت، سعید؛ مهدوی، اصغرآقا؛ و جلالی لواسانی، احسان (1400). ضرورت توجه به فرایند بیمه‌گری از منظر سازگاری با تعالیم اسلامی با تأکید بر بیمه زندگی در صنعت بیمه جمهوری اسلامی ایران (با رویکرد داده بنیاد). مطالعات اقتصاد اسلامی، 14(1)، 231-260.

15) عطاطلب، فاطمه؛ و نیاکان، لیلی (1402). بررسی وضعیت نظام آموزش و توسعه کارکنان صنعت بیمه. پژوهش‌های رهبری و مدیریت آموزشی، 7(25)، 145-167.

16) غلامی، علی؛ جزنی، نسرین؛ و کاظمی، ابوالفضل (1401). مدل شایستگی مدیران منابع انسانی در شرایط بحران. جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 5(7)، 34-52.

17) فتحی واجارگاه، کورش؛ خراسانی، اباصلت؛ و دوستی، هومن (1391). نیازسنجی و تحلیل شکاف آموزشی کارکنان یک شرکت بیمه و تدوین نیازهای آموزشی آن‌ها بر اساس مدل استاندارد مهارت. پژوهشنامه بیمه، 1(2)، 51-69.

18) قاسمی، حسین؛ شجاعی، سامره؛ و گرجی، محمدباقر (1400). سطح‌بندی مؤلفه‌های شایستگی مدیران منابع انسانی مبتنی بر معنویت در محیط کار. مطالعات راهبردی در صنعت نفت و انرژی. ۱۳(۴۹)، ۶۸-۴۷.

19) کاظمی نجف‌آبادی، حسینی (1403). بررسی و تحلیل جایگاه تکافل اجتماعی در چارچوب مبانی اسلام. اقتصاد و بانکداری اسلامی، 13(46)، 37-61.‎

20) نوریان، محمد؛ اشترانی، فاطمه (1389). نیازسنجی آموزشی کارکنان شاغل در صنعت بیمه مکمل درمان. مطالعات برنامه درسی ایران، 5(19)، 114-138.

Reference

1) Ahmad, M. S., Fei, W., Shoaib, M., & Ali, H. (2024). Identification of key drivers for performance measurement in sustainable humanitarian relief logistics: an Integrated fuzzy Delphi-DEMATEL approach. Sustainability, 16(11), 4412.

2) Arabī Sayyid Hādī, & Maḥmūdī, F. (1395 SH/2016). Barresi-ye Takāful, Čašmandāz va Čālešhā-ye Sanʿat-e Takāful [A Review of Takaful: Prospects and Challenges of the Takaful Industry]. Eqteṣād va Bānkdārī-ye Eslāmī [Islamic Economy and Banking], 5(14), 7-31 [in Persian].

3) Asgarī, M. M., Ṣeḥḥat, S., Mahdavī, A. A., & Jalālī Lavāsānī, E. (1400 SH/2021). Żarūrat-e Tavajjoh be Farāyand-e Bīmegarī az Manẓar-e Sāzgārī bā Taʿālīm-e Eslāmī bā Taʾkīd bar Bīme-ye Zendegī dar Sanʿat-e Bīme-ye Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān [The Necessity of Attending to the Underwriting Process from the Perspective of Compatibility with Islamic Teachings, Emphasizing Life Insurance in the Insurance Industry of the Islamic Republic of Iran]. Moṭālaʿāt-e Eqteṣād-e Eslāmī [Studies in Islamic Economics], 14(1), 231-260 [in Persian].

4) Aṭāṭalab, F., & Niyākān, L. (1402 SH/2023). Barresi-ye Vażʿiyyat-e Neẓām-e Āmūzesh va Towseʿe-ye Kārkonān-e Sanʿat-e Bīme [Assessing the Status of the Training and Development System for Insurance Industry Employees]. Pažūhešhā-ye Rahbari va Modīriyyat-e Āmūzeshī [Educational Leadership and Management Research], 7(25), 145-167 [in Persian].

5) Azīzī, Ī., & Ṣamadīfar, S. (1401 SH/2022). Ījād-e Peyvand Beyn-e Raftārhā-ye Taʿāmol-e Khedmatī-ye Kārkonān va Moštariyān-e Šerkat-hā-ye Bīme az Tarīq-e Eneržī-ye Erṭebātī va Ensejām-e Taʿāmol-e Edrāk-šode [Creating a Link between Service Interaction Behaviors of Employees and Insurance Company Customers through Interaction Energy and Perceived Interaction Cohesion]. Moṭālaʿāt-e Kārbordī dar ʿOlūm-e Modīriyyat va Towseʿe [Applied Studies in Management and Development Sciences], 7(2), 19-28 [in Persian].

6) Blasco, O., Pinto-Delacadena, P. A., Vinueza-Cabezas, A., & Liern, V. (2025). Crafting a competency-based questionnaire based on Fuzzy Delphi: a proposal for enhanced hiring process. Quality & Quantity, 1-25

7) Clayton, M. J. (1997). Delphi: a technique to harness expert opinion for critical decision‐making tasks in education. Educational psychology, 17(4), 373-386.

8) Fatḥī Vāǰārgāh, K., Khorāsānī, A., & Dūstī, H. (1391 SH/2012). Niyāzsanjī va Taḥlīl-e Šekāf-e Āmūzeshī-ye Kārkonān-e Yek Šerkāt-e Bīme va Tadvīn-e Niyāzhā-ye Āmūzeshī-ye Ānhā bar Asās-e Model-e Estāndārd-e Mahārat [Training Needs Assessment and Gap Analysis of Employees of an Insurance Company and Formulating Their Training Needs Based on the Standard Skill Model]. Pažūhešnāme-ye Bīme [Insurance Research Letter], 1(2), 51-69 [in Persian].

9) Ġāsemī, H., Šoǧāʿī, S., & Gorǰī, M. B. (1400 SH/2021). Saṭḥ-bandī-ye Moʾallefe-hā-ye Šāyestegī-ye Modīrān-e Manābeʿ-e Ensānī Mobtani bar Maʿnavīyat dar Moḥīt-e Kār [Leveling the Competency Components of Human Resource Managers Based on Spirituality in the Workplace]. Moṭālaʿāt-e Rāhbordī dar Sanʿat-e Naft va Eneržī [Strategic Studies in Petroleum and Energy Industry], 13(49), 47-68 [in Persian].

10) Ġolāmī, A., Ǧazanī, N., & Kāẓemī, A. (1401 SH/2022). Model-e Šāyestegī-ye Modīrān-e Manābeʿ-e Ensānī dar Šarāyeṭ-e Boḥrān [Competency Model of Human Resource Managers in Crisis Conditions]. Jāmeʿe-šenāsī-ye Siyāsī-ye Īrān [Political Sociology of Iran], 5(7), 34-52 [in Persian].

11) Ḥājj Pīrūzbaxt, M., Ḥoseynī, S. R., & Ṣafarī, M. (1400 SH/2021). Erāʾe-ye Model-e Mobtani bar Towseʿe-ye Āmūzesh-e Fardī dar Kārkonān-e Sanʿat-e Bīme [Presenting a Model Based on Individual Training Development in Insurance Industry Employees]. Towseʿe-ye Āmūzesh-e Ǧondī Šāpūr [Jundi Shapur Education Development], 12(Special Issue), 50-61 [in Persian].

12) Hidayat, S. E. (2015). The role of education in awareness enhancement of takaful: a literature review. International Journal of Pedagogical Innovations, 3(02).

13) Hussin, M., Rahman, A., Wan Ahmad, W. M., Ratnasari, R., & Ismail, Z. (2024). Takaful as an Islamic Alternative to Conventional Insurance: A Thematic and Bibliometric Review. International Journal of Religion, 5(10), 2619-2636.

14) Hussain, A., Abidi, S. A. A., & Ghani, A. (2025). A Comparative Analysis of Takaful and Conventional Insurance Models: Principles, Practices, and Performance. Journal of Religion and Society, 3(02), 142-157.

15) Iqbal, H. M. A., Ali, A., & Audi, M. (2025). Balancing Compliance and Transparency: A Comparative Analysis of Takaful and Conventional Insurance in Pakistan. Journal of Social Signs Review, 3(03), 475-506.

16) Ismāʿīlzāde, A. A., Modarresī, F., & Fāżelī, H. (1400 SH/2021). Ṭarāḥī-ye Model-e Tavānmandsāzī-ye Kārkonān-e Sāzmān-e Taʾmīn-e Ejtemāʿī bar Asās-e Āmūze-hā-ye Nahǰ al-Balāġa [Designing an Empowerment Model for Social Security Organization Employees Based on Nahj al-Balagha Teachings]. Āmūzesh va Towseʿe-ye Manābeʿ-e Ensānī [Human Resource Training and Development], 31(8), 149-176 [in Persian].

17) Kāẓemī Naǰafābādī, H. (1403 SH/2024). Barresi va Taḥlīl-e Jāygāh-e Takāful-e Ejtemāʿī dar Čārčūb-e Mabānī-ye Eslām [Analysis of the Position of Social Takaful within the Framework of Islamic Principles]. Eqteṣād va Bānkdārī-ye Eslāmī [Islamic Economy and Banking], 13(46), 37-61 [in Persian].

18) Khan, H. (2015). Optimal incentives for takaful (Islamic insurance) perators. Journal of Economic Behavior & Organization, 109, 135-144.

19) Nayebpour, H., & Bokaei, M. N. (2019). Customers satisfaction by fuzzy synthetic evaluation and genetic algorithm (case study) travel websites in Iran. EuroMed Journal of Business, 14(1), 31-46.

20) Nayebpour, H., & Sehhat, S. (2023). Designing the competency model of human resource managers based on paradox theory (case study: information and communication technology industry). International Journal of Organizational Analysis.‌

21) Nūrīyān, M., & Oštorānī, F. (1389 SH/2010). Niyāzsanjī-ye Āmūzeshī-ye Kārkonān-e Šāġel dar Sanʿat-e Bīme-ye Mokammel-e Darmān [Training Needs Assessment of Employees Working in the Supplementary Medical Insurance Industry]. Moṭālaʿāt-e Barnāme-ye Darsī-ye Īrān [Iran Curriculum Studies], 5(19), 114-138 [in Persian].

22) Pākniyat-Rād, M., Tāǰoddīn, M. B., & Ḥabīb, P. K. (1401 SH/2022). Tadvīn-e Model-e Siyāsat-gozārī barāy-e Tavānmandsāzī-ye Bīme-šodegān-e Bīme-ye Salāmat-e Īrān [Formulating a Policy-Making Model for Empowering Iranian Health Insurance Policyholders]. Bīme-ye Salāmat-e Īrān [Iran Health Insurance], 5(2), 129-142 [in Persian].

23) Rangrīz, H., Ḥasanpūr, A., Jaʿfarīnīyā, S., & Šīrī, Ṣ. (1400 SH/2021). Ṭarāḥī-ye Olghū-ye Raftārhā-ye Enḥerāfī-ye Mosbat-e Kārkonān dar Sanʿat-e Bīme-ye Īrān [Designing a Model of Employees’ Positive Deviant Behaviors in the Iranian Insurance Industry]. Pažūhešnāme-ye Bīme [Insurance Research Letter], 36(2), 101-122 [in Persian].

24) Rouda, R. Kusy , M.(1996). Need Assessment the first step. Available form URL: htpp://www.Alumin.caltech.edu.

25) Ṣafāmanš, P., Ḥoseynī, S. R., & Olādīyān, M. (1394 SH/2015). Asar-e Moʾallefe-hā-ye Sāzmān-e Yādgīrande bar ʿAmalkard-e Kārāfarīnāne-ye Kārkonān-e Yek Šerkāt-e Bīme-ī [The Effect of Learning Organization Components on the Entrepreneurial Performance of Employees in an Insurance Company]. Pažūhešnāme-ye Bīme [Insurance Research Letter], 30(1), 95-124 [in Persian].

26) Ṣeḥḥat, S. (1395 SH/2016). Modīrīyyat-e Manābeʿ-e Ensānī bā Negāhī be Sanʿat-e Bīme [Human Resource Management with a Look at the Insurance Industry]. Tehran: Farhang-e Pārsīyān [in Persian].

27) Ṣeḥḥat, S., & Nāyebpūr, H. (1401 SH/2022). Modīrīyyat-e ʿAmalkard: Ṭarāḥī, Pīādesāzī va Eǰrā [Performance Management: Design, Implementation, and Execution]. Tehran: Fūžān [in Persian].

28) Ṣeḥḥat, S., & Nāyebpūr, H. (1402 SH/2023). Olghū-ye Šāyestegī-ye Modīrān bā Rūykard-e Naẓarīye-ye Pārādoks [Managerial Competency Model with a Paradox Theory Approach] (Doctoral dissertation). Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran [in Persian].

29) Ṣeḥḥat, S., Dehdaštī Šāhrokh, Z., Sayyid-Naqavī, M. A., & Nāyebpūr, H. (1402 SH/2023). TabYīn-e Moḥtavā-ye Šāyestegī-hā-ye Modīrān-e Manābeʿ-e Ensānī Mobtani bar Pārādoks bā Rūykard-e Frātarkīb [Explaining the Content of HR Managers’ Competencies Based on Paradox with a Meta-Synthesis Approach]. Modīrīyyat-e Tablīġāt va Forūsh [Advertising and Sales Management], 4(1), 340-360 [in Persian].

30) Soheylī, H., Ṭāherpūr Kalāntarī, H., & Fāndīz, H. (1399 SH/2020). Šenāsāyī-ye ʿAvāmel-e Fardī-ye Moʾasser bar Tavānmandsāzī-ye Kārkonān-e Bīme-ye Salāmat [Identifying Individual Factors Affecting the Empowerment of Health Insurance Employees]. Moṭālaʿāt-e Modīrīyyat-e Manābeʿ-e Ensānī [Human Resource Management Studies], 12(2), 189-215 [in Persian].

31) Soualhi, Y., & Al Shammari, A. A. R. (2015). Indicators of takaful awareness among Kuwaitis. Journal of Islamic Banking and Finance, 3(2), 75-89.

32) Tehrānī, M., Šeykhī-nežād, F., & Faraḥbakhš, ʿA. (1398 SH/2019). Naqš-e Miyānjī-ye Tavānmandsāzī-ye Ravān-šenākhtī dar Taʾsīr-e Rahbarī-ye Taḥavvol-āfarīn bar Modīrīyyat-e Dāneš-e Sāzmānī [The Mediating Role of Psychological Empowerment in the Influence of Transformational Leadership on Organizational Knowledge Management]. Moṭālaʿāt-e Manābeʿ-e Ensānī [Human Resource Studies], 9(2), 1-24 [in Persian].

33) https://www.takafuleexam.com/introduction/index#

34) https://library.oum.edu.my/repository/1166/1/library-document-1166.pdf

35) https://www.bnm.gov.my/documents/20124/938039/PD-Professionalism-of-Agents-2023.pdf

36) https://www.bnm.gov.my/documents/20124/938039/FS-Professionalism-of-Agents-2023.pdf

37) https://takaful4all.org/wp-content/uploads/2023/02/TBE-Exemption-Guideline-revised-09122021.pdf

38) https://www.etiqapartner.com.my/dob/Documents/TBE%20Part%20C%20-%20English.pdf

39) https://www.studocu.com/my/document/sunway-university/business-law/takakul-basic-examination-part-c-english/32704958

40) https://mii.org.my/programmes/basic-certificate-course-in-insurance-and-takaful-broking-bccitb/

41) https://mii.org.my/programmes/basic-agency-management-course-train-the-trainer-course-bamc-ttt/

42) https://mii.org.my/programmes/the-professionalism-of-insurance-and-takaful-agents-pita/

43) https://mii.org.my/wp-content/uploads/2024/06/About-Learn@AP.pdf

44) https://insurance.com.my/bccitb