تحقیقات مالی اسلامی

بررسی فقهی انتشار پول خارج از حاکمیت با تکیه بر گونه‌شناسی رمز ارزها

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (فقه مالی اسلامی)

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 طلبه سطح 4 حوزه، حوزه علمیه خراسان، خراسان، ایران

چکیده

1. مقدمه و هدف
کارکردهای پولی و داراییِ رمز‌ارزها و نحوه اثرگذاری هر یک بر بازار پول و بازار مالی، همراه با فرصت‌ها و تهدیدهای ناشی از آن‌ها در سطوح ملی و بین‌المللی، از مهم‌ترین مسائل حکمرانی در حوزه رمز‌ارزها به‌شمار می‌آید. هدف این پژوهش، تبیین فقهی و اقتصادی انتشار رمز‌ارزها خارج از حاکمیت، با تأکید بر تمایز میان کارکرد پولی و دارایی آن‌ها و پیامدهای سیاست‌گذاری مترتب بر این تمایز است.
2. مواد و روش‌ها
پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. در این راستا، ضمن بررسی مبانی فقهی و اقتصادی مرتبط با پول و دارایی، رفتارهای قیمتی و حجمی رمز‌ارزهای مهم تحلیل شده و مقررات کشورهای دارای رویکرد مساعد و تأییدی نسبت به بازار رمز‌ارزها مورد توجه قرار گرفته است.
3. یافته‌های تحقیق
یافته‌ها نشان می‌دهد در رمز‌ارزهای دارای ارزش ذاتی و رمز‌ارزهای با پشتوانه ارزهای فیات، صحت‌سنجی ادعای پشتوانه موضوعیت دارد و نوع نهاد ناظر نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا نمی‌کند. همچنین رمز‌ارزهایی که دارای کارکرد غیرپولی متقن هستند، از شمول بحث انتشار پول خارج بوده و باید در قالب دارایی تحلیل شوند. به‌جز معدودی از رمز‌ارزها، مانند تتر، که توانسته‌اند نقش ابزار مبادله و پول را در بازار رمز‌ارز ایفا کنند، سایر رمز‌ارزها اثرگذاری معناداری بر نظام پولی ملی و بین‌المللی ندارند؛ ازاین‌رو، رویکرد غالب کشورهای توسعه‌یافته نسبت به آن‌ها، رویکرد دارایی‌محور است.
4. بحث و نتیجه‌گیری
بر اساس نتایج پژوهش، سیاست‌گذاری در حوزه انتشار، مبادله و معاملات رمز‌ارزها باید عمدتاً معطوف به مقررات‌گذاری در بازار مالی باشد، نه بازار پول. بااین‌حال، در کشورهایی که با تحریم‌ها، مخاصمات یا التهابات ارزی مواجه‌اند، ملاحظات مربوط به بازار ارز نیز می‌تواند به‌عنوان حوزه‌ای مکمل در تنظیم‌گری رمز‌ارزها مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Jurisprudential Review of the Issuing Money Outside of the Sovereignty Based on the Typology of Cryptocurrencies

نویسندگان [English]

  • Seyyed Ahmad Ameli 1
  • Aminaldin Shahidian 2

1 Assistant Professor, Kharazmi University, Tehran, Iran

2 Level 4 student, Khorasan Seminary, Khorasan, Iran

چکیده [English]

1. Introduction and Objective
Over the past decade, cryptocurrencies have emerged as a significant financial and technological phenomenon, raising fundamental questions about the nature of money, assets, and monetary sovereignty. Unlike conventional fiat money, cryptocurrencies operate largely outside the direct control of states and central banks, relying instead on decentralized technologies such as blockchain and distributed ledgers. This development has challenged traditional frameworks of monetary governance and has generated extensive debates in economics, law, and Islamic jurisprudence regarding the legitimacy, classification, and regulatory treatment of these instruments.
      From a governance perspective, cryptocurrencies simultaneously exhibit monetary functions—such as acting as a medium of exchange, unit of account, or store of value—and asset functions, including investment, speculation, and wealth preservation. The coexistence of these functions has important implications for monetary policy, financial stability, and regulatory design at both national and international levels. While some cryptocurrencies aspire to function as money, others primarily operate as digital assets with limited or no monetary roles. Failure to distinguish clearly between these functions may lead to inappropriate regulatory responses and flawed jurisprudential judgments.
      The primary objective of this study is to provide a jurisprudential and economic analysis of issuing money outside state sovereignty by relying on a functional typology of cryptocurrencies. The research seeks to clarify whether and under what conditions cryptocurrencies can be regarded as money or assets from the perspective of Islamic jurisprudence, and how this distinction affects the legitimacy of their issuance, circulation, and regulation. In doing so, the paper aims to contribute to policy debates by offering a nuanced framework that aligns jurisprudential principles with observed market behavior and contemporary regulatory practices.
 
2. Methods and Materials
This research adopts a descriptive–analytical methodology grounded in library-based studies and qualitative analysis. Classical and contemporary jurisprudential sources are examined to extract the foundational principles governing money, assets, contracts, and monetary authority in Islamic law. These principles include the role of custom (ʿurf), the concept of value (māliyya), the conditions for the validity of transactions, and the jurisprudential bases for monetary issuance and governance.
      In parallel, the study analyzes empirical data related to the cryptocurrency market, with particular attention to price volatility, market capitalization, and trading volume of major cryptocurrencies. Indicators such as the ratio of daily trading volume to total market capitalization are used to assess whether a cryptocurrency predominantly functions as a medium of exchange or as an investment asset. Regulatory approaches adopted by countries with affirmative or supportive stances toward cryptocurrencies—especially developed economies—are also reviewed to identify prevailing policy patterns and rationales.
      By integrating jurisprudential reasoning with economic analysis and comparative regulatory observation, the study provides a comprehensive framework for evaluating cryptocurrencies beyond purely technical or speculative perspectives. This interdisciplinary approach allows for a more accurate classification of cryptocurrencies and a clearer understanding of their implications for monetary and financial governance.
3. Research Findings
The findings of the study indicate that cryptocurrencies cannot be treated as a homogeneous category from either an economic or jurisprudential standpoint. A functional typology is essential to distinguish between cryptocurrencies that exhibit monetary characteristics and those that primarily operate as assets.
      First, with regard to cryptocurrencies that claim intrinsic value or are backed by tangible assets (such as gold-backed tokens) or fiat currencies (stablecoins), the validation of the declared backing is of central importance. From a jurisprudential perspective, ensuring the authenticity and transparency of the backing serves to prevent fraud, deception, and unjust enrichment. The study finds that the legitimacy of such cryptocurrencies does not depend on the identity of the supervising authority; rather, what matters is the existence of reliable and effective mechanisms for verification and disclosure, whether public or private.
      Second, cryptocurrencies with clearly established non-monetary functions—such as those primarily used for governance rights, utility access, or specific technological services—fall outside the scope of debates concerning the issuance of money. These instruments should be analyzed as assets rather than money, and their issuance is subject to general jurisprudential rules governing property and contracts, not monetary authority.
      Third, market behavior analysis reveals that the majority of major cryptocurrencies, including Bitcoin and Ethereum, function predominantly as investment assets rather than as mediums of exchange. Their relatively low ratios of daily transaction volume to total market capitalization suggest that most holdings are retained for capital gains rather than transactional use. Consequently, their impact on national and international monetary systems remains limited. This observation is consistent with the regulatory treatment in many developed countries, where such cryptocurrencies are classified as financial assets and subjected to taxation and financial market regulations rather than monetary policy controls.
An important exception is Tether (USDT), a stablecoin whose trading volume constitutes a substantial share of the total cryptocurrency market volume. Tether effectively operates as a medium of exchange within the crypto ecosystem, facilitating conversions between fiat currencies and other cryptocurrencies. Its functional role aligns closely with that of money within this specific market context, although its influence on broader national or international monetary systems remains constrained.
4. Discussion and Conclusion
The analysis demonstrates that a functional and behavior-based approach is essential for both jurisprudential evaluation and policy design in the context of cryptocurrencies. Treating all cryptocurrencies as money risks overstating their monetary impact and misapplying jurisprudential and regulatory principles. Conversely, ignoring their potential monetary roles may underestimate the need for oversight in specific cases, such as stablecoins with high transactional usage.
      From a policy perspective, the findings suggest that regulatory efforts should primarily focus on the financial market implications of cryptocurrencies rather than framing them as direct threats to monetary sovereignty. Financial market regulation—addressing issues such as consumer protection, market integrity, fraud prevention, and systemic risk—is better suited to the predominant asset-like nature of most cryptocurrencies. Monetary regulation becomes relevant only in limited cases where a cryptocurrency demonstrably fulfills monetary functions at scale.
      However, the study also acknowledges that contextual factors matter. In countries experiencing sanctions, geopolitical conflicts, or severe currency instability—such as Iran, Venezuela, or Russia—cryptocurrencies may have more pronounced effects on foreign exchange markets and capital flows. In such contexts, supplementary regulatory considerations related to currency substitution, capital flight, and exchange rate stability may be warranted.
In conclusion, this research argues that issuing money outside sovereignty, when examined through a jurisprudential and economic lens, cannot be evaluated in abstract or uniform terms. A nuanced typology based on function, market behavior, and verification mechanisms provides a more accurate basis for determining legitimacy and appropriate governance. By aligning Islamic jurisprudential principles with empirical market realities, the study offers a coherent framework for policymakers, scholars, and regulators seeking to navigate the evolving landscape of cryptocurrencies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tether
  • Financial Market
  • Issuing Money
  • Digital Assets
  • Cryptocurrencies
  1. اسدیان لالیمی، مرتضی؛ و حبیبیان نقیبی، مجید (1400). موضوع‌شناسی رمز ارزها و تحلیل فقهی آن‌ها (مورد مطالعه بیت کوین). معرفت، 30(281)، ۱۱-۲۲.
  2. اسماعیلی، اسماعیل (1373). اکل مال به باطل در بینش فقهی شیخ انصاری. 1(1).
  3. بحرانى، آل‌عصفور، یوسف بن احمد بن ابراهیم (1405). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة (جلد ۱8؛ چاپ اول). قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  4. پرور، اسماعیل (1399). بررسی فقهی اصل حاکم بر عقود و قراردادها: آزادی یا توقیف؟!. نظام ولایی، 2(3)، ۷۹-۱۰۱.
  5. ترابی، مرتضی (1398). خرید و فروش و استخراج پول دیجیتال (بیت‌کوین) و حکم افزایش تورمی سرمایه (چاپ اول). قم: توحید قم.
  6. موسوى خویى، سید ابوالقاسم (1418ق) التنقیح فی شرح العروة الوثقى (جلد اول؛ چاپ اول). قم: ایران.
  7. رستمی، محمد‌زمان؛ و رستمی، محمد‌هادی (1400). تحلیل ماهیت، آثار و چالش‌های اقتصادی و فقهی بیت کوین. معرفت اقتصاد اسلامی، 12(24)، ۲۳۱-۲۵۰.
  8. زراءنژاد، منصور (1383). برآورد ارزش اقتصادی درهم و دینار در تاریخ اقتصادی مسلمانان. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 6(21)، ۵۱-۶۶.
  9. سبحانی، حسن؛ و قائمی‌نیا، علی‌اصغر (1397). تأملی در منشا ارزش بیت کوین از منظر اعتباریات علامه طباطبایی(ره). پژوهشنامه اقتصادی، 18(70)، 245-263.
  10. نرم‌افزار مجموعه آثار علامه طباطبایی، اصول فلسفه و روش رئالیسم.
  11. حرعاملى، محمد بن حسن (1409). وسائل الشیعه (جلد۱۷، ۱۸، ۱۲ و ۲۷؛ چاپ اول). قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.
  12. عیوضلو، حسین؛ رضائی صدرآبادی، محسن؛ و نوری، جواد (1399). تحلیل فقهی- حقوقی مبادله ارزهای قابل استخراج در اقتصاد اسلامی. اقتصاد اسلامی، 20(77)، 183-210.
  13. عیوضلو، حسین؛ رضایی صدرآبادی، محسن؛ و نوری، جواد (1400). تحلیل فقهی- اقتصادی مبانی، اصول و چارچوب کلان نظام پولی اقتصاد اسلامی. تحقیقات مالی اسلامی، 10(2)، 445-494. DOI: 30497/ifr.2021.240337.1595
  14. غمامی، محمد مهدی؛ و علی‌پور، محمدرضا (1401). بررسی تطبیقی مواجه حقوقی با رمز ارزها در نظام های حقوقی ایران و آمریکا. دانشنامه حقوق اقتصادی، 29(21)، 150-184. DOI: 22067/economlaw.2022.77059.1184
  15. صدوق قمى، محمد بن على بن بابویه (1413ق). من لایحضره الفقیه (جلد سوم؛ چاپ دوم). قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  16. ضیایی، سید یاسر؛ و حسینی، سیده معصومه (1402). وضعیت رمزارزها در حقوق بین‌الملل تجاری و سرمایه‌گذاری خارجی. حقوق فناوری‌های نوین، 4(8)، 169-180.
  17. DOI: 10.22133/mtlj.2023.384061.1166
  18. کاتوزیان، ناصر (1353). حقوق مدنی. تهران: دانشگاه تهران.
  19. کشاورزی، محمدرضا؛ و رضایی صدرآبادی، محسن (1401). طبقه‌بندی و تحلیل فنی- اقتصادی انواع رمزارزش‌ها از منظر چارچوب کلان نظام پولی در اقتصاد اسلامی. تحقیقات مالی اسلامی، 11(2)، 393-434. DOI: 30497/ifr.2023.243231.1722
  20. کشاورزی، محمدرضا؛ رضایی صدرآبادی، محسن؛ و رعایائی، مهدی (1402). تحلیل فقهی- اقتصادی مالیت رمزارزش‌ها در اقتصاد اسلامی. مطالعات اقتصاد اسلامی، 15(1)، 79-122. DOI: 30497/ies.2023.243339.2108
  21. کلینى، ابوجعفر، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی (جلد پنجم؛ چاپ چهارم). تهران: دارالکتب الإسلامیة.
  22. مظفری، موسی الرضا؛ و اسدیان دیلمی، مرتضی (1400). گزارش بررسی فقهی طرح حمایت از استخراج رمزارزها و ساماندهی بازار مبادلات داخلی آن. تهران: مجلس شورای اسلامی جمهوری اسلامی ایران.
  23. میثمی، حسین؛ و بیابانی، زینب (1399). تحلیل ماهیت، استخراج و مبادله انواع رمز ارزها و توکن‌ها از منظر فقه اسلامی و قوانین کشور. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
  24. نواب‌پور، علیرضا؛ یوسفی، احمدعلی؛ و طالبی، محمد (1397). تحلیل فقهی کارکردهای پول‌های رمزنگاری شده (مورد مطالعه بیت کوین). اقتصاد اسلامی، 18(72)، ۲۱۳-۲۴۳.
  25. یزدى طباطبایى، سید محمدکاظم (1409ق). العروة الوثقى (للسید الیزدی) (جلد دوم؛ چاپ دوم). بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.

 

Reference

  1. Asdiyān Lālimī, Mortażā, & Ḥabībiyān Naqībī, Majī (1400 SH / 2021). Mawḍūʿ-shenāsī-ye Ramz-Arzhā va Taḥlīl-e Feqhī-ye Ānhā (Mored-e Moṭāleʿeh: Bīt-Kūyīn) [Subject Analysis of Cryptocurrencies and Their Jurisprudential Evaluation (Case Study: Bitcoin)]. Maʿrefat [Maʿrifat], Vol. 30, No. 281, pp. 11–22. [in Persian]
  2. Esmāʿīlī, Esmāʿī (1373 SH / 1994). Akl-e Māl be-Bāṭel dar Bīnesh-e Feqhī-ye Shaykh Anṣārī [Unlawful Consumption of Property in Shaykh Anṣārī’s Jurisprudential Thought]. Feqh Studies Journal, Vol. 1, No. 1. [in Persian]
  3. Parvar, Esmāʿī (1399 SH / 2020). Barrasī-ye Feqhī-ye Aṣl-e Ḥākem bar ʿUqūd va Qarārdādhā: Āzādī yā Tوقīf? [A Jurisprudential Study of the Governing Principle of Contracts: Freedom or Restriction?]. Neẓām-e Velāyī [Wilāyī System], Vol. 2, No. 3, pp. 79–101. [in Persian]
  4. Rostamī, Moḥammad-Zamān, & Rostamī, Moḥammad-Hādī. (1400 SH / 2021). Taḥlīl-e Māhīyat, Āthār va Chālesh-hā-ye Eqteṣādī va Feqhī-ye Bīt-Kūyīn [Analysis of the Nature, Effects, and Economic–Jurisprudential Challenges of Bitcoin]. Maʿrefat-e Eqteṣād-e Eslāmī [Islamic Economics Knowledge], Vol. 12, No. 24, pp. 231–250. [in Persian]
  5. Zarrāʾ-Nejād, Manṣū (1383 SH / 2004). Barāvard-e Arzesh-e Eqteṣādī-ye Derham va Dīnār dar Tārīkh-e Eqteṣādī-ye Mosalmānān [Estimating the Economic Value of Dirhams and Dinars in Muslim Economic History]. Pazhūhesh-hā-ye Eqteṣādī-ye Īrān [Iranian Economic Studies], Vol. 6, No. 21, pp. 51–66. [in Persian]
  6. Sobḥānī, Ḥasan, & Qāʾemī-Niyā, ʿAlī-Aṣ (1397 SH / 2018). Taʾammolī dar Manshaʾ-e Arzesh-e Bīt-Kūyīn az Manẓar-e Eʿtebāriyāt-e ʿAllāmeh Ṭabāṭabāʾī [A Reflection on the Origin of Bitcoin’s Value from the Perspective of Allāmah Ṭabāṭabāʾī’s Theory of Constructed]. Pazhūheshnāmeh-ye Eqteṣādī [Economic Research Journal], Vol. 18, No. 70, pp. 245–263. [in Persian]
  7. Eyvażlū, Ḥosayn, Reżāʾī Ṣadrābādī, Moḥsen, & Nūrī, Javā (1399 SH / 2020). Taḥlīl-e Feqhī–Ḥoqūqī-ye Mobādalah-ye Arz-hā-ye Qābel-e Estekhrāj dar Eqteṣād-e Eslāmī [Jurisprudential–Legal Analysis of Mineable Currency Exchange in Islamic Economics]. Eqteṣād-e Eslāmī [Islamic Economics], Vol. 20, No. 77, pp. 183–210. [in Persian]
  8. Eyvażlū, Ḥosayn, Reżāʾī Ṣadrābādī, Moḥsen, & Nūrī, Javā (1400 SH / 2021). Taḥlīl-e Feqhī–Eqteṣādī-ye Mabānī, Oṣūl va Chārbūb-e Kalān-e Neẓām-e Pūlī-ye Eqteṣād-e Eslāmī [Jurisprudential–Economic Analysis of the Foundations and Macro-Framework of the Islamic Monetary System].Taḥqīqāt-e Mālī-ye Eslāmī [Islamic Financial Research], Vol. 10, No. 2, pp. 445–494.
  9. DOI: https://doi.org/10.30497/ifr.2021.240337.1595 [in Persian]
  10. Ghamāmī, Moḥammad-Mahdī, & ʿAlī-Pūr, Moḥammad-Reżā. (1401 SH / 2022). Barrasī-ye Taṭbīqī-ye Movājehe-ye Ḥoqūqī bā Ramz-Arzhā dar Neẓām-hā-ye Ḥoqūqī-ye Īrān va Āmrikā [A Comparative Study of Legal Approaches to Cryptocurrencies in Iran and the United States]. Dāneshnāmeh-ye Ḥoqūq-e Eqteṣādī [Encyclopedia of Economic Law], Vol. 29, No. 21, pp. 150–184. DOI: https://lawecon.um.ac.ir/article_42741.html[in Persian]
  11. Kāshāvarzī, Moḥammad-Reżā, & Reżāʾī Ṣadrābādī, Moḥ (1401 SH / 2022). Ṭabaqeh-bandī va Taḥlīl-e Fannī–Eqteṣādī-ye Anwāʿ-e Ramz-Arzhā az Manẓar-e Chārbūb-e Neẓām-e Pūlī-ye Eqteṣād-e Eslāmī [Classification and Technical–Economic Analysis of Crypto-Assets within the Islamic Monetary Framework]. Taḥqīqāt-e Mālī-ye Eslāmī [Islamic Financial Research], Vol. 11, No. 2, pp. 393–434. DOI: https://doi.org/10.30497/ifr.2023.243231.1722 [in Persian]
  12. Kāshāvarzī, Moḥammad-Reżā, Reżāʾī Ṣadrābādī, Moḥsen, & Raʿāyāʾī, Mahdī. (1402 SH / 2023). Taḥlīl-e Feqhī–Eqteṣādī-ye Māliyyat-e Ramz-Arzhā dar Eqteṣād-e Eslāmī [Jurisprudential–Economic Analysis of the Proprietary Status of Crypto-Assets]. Moṭāleʿāt-e Eqteṣād-e Eslāmī [Islamic Economics Studies], Vol. 15, No. 1, pp. 79–122. DOI: https://doi.org/10.30497/ies.2023.243339.2108 [in Persian]
  13. Tarābī, Mortażā. (1398 SH / 2019). Kharīd va Forūsh va Estekhrāj-e Pūl-e Dījītāl (Bīt-Kūyīn) va Ḥokm-e Afzāyesh-e Tavarromī-ye Sarmāye [Buying, Selling, and Mining Digital Currency (Bitcoin) and the Ruling on Inflationary Capital Growth]. Iran, Qom: Tawḥīd-e Qom. [in Persian]
  14. Kātūziyān, Nāṣ (1353 SH / 1974). Ḥoqūq-e Madanī [Civil Law]. Iran, Tehran: University of Tehran Press. [in Persian]
  15. al-Baḥrānī, Yūsuf b. Aḥmad b. Ibrāhīm Āl al-ʿAṣfū (1405 AH / 1985). al-Ḥadāʾiq al-Nāḍira fī Aḥkām al-ʿItrah al-Ṭāhira (Vol. 18, 1st ed.). Iran, Qom: Daftar al-Intishārāt al-Islāmiyya. [in Arabic]
  16. Al-Ḥurr al-ʿĀmilī, Muḥammad b. al-Ḥ (1409 AH / 1989). Wasāʾil al-Shīʿa (Vols. 12, 17, 18 & 27). Iran, Qom: Muʾassasat Āl al-Bayt (ʿa). [in Arabic]
  17. Al-Ṣadūq al-Qummī, Muḥammad b. ʿAlī Bābawayh. (1413 AH / 1993). Man Lā Yaḥḍuruhu al-Faqīh (Vol. 3, 2nd ed.). Iran, Qom: Daftar al-Intishārāt al-Islāmiyya. [in Arabic]
  18. Al-Kulaynī, Muḥammad b. Yaʿqū (1407 AH / 1987). al-Kāfī (Vol. 5, 4th ed.). Iran, Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmiyya. [in Arabic]
  19. Al-Mūsawī al-Khūʾī, Sayyid Abū al-Qā (1418 AH / 1997). al-Tanqīḥ fī Sharḥ al-ʿUrwa al-Wuthqā (Vol. 1, 1st ed.). Iran, Qom. [in Arabic]
  20. Ṭabāṭabāʾī, Muḥammad Ḥ (n.d.). Uṣūl-e Falsafeh va Ravesh-e Reʾālīsm [Principles of Philosophy and the Method of Realism]. Software collection of works. [in Persian]
  21. Moẓaffarī, Mūsā al-Reżā, & Asdiyān Dīlamī, Mortażā. (1400 SH / 2021). Gozāresh-e Barrasī-ye Feqhī-ye Ṭarḥ-e Ḥemāyat az Estekhrāj-e Ramz-Arzhā va Sāmāndehī-ye Bāzār-e Mobādalāt-e Dākhilī-ye Ān [Report on the Jurisprudential Review of the Bill Supporting Cryptocurrency Mining and Organizing the Domestic Exchange Market]. Iran, Tehran: Majles-e Shūrā-ye Eslāmī-ye Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān. [in Persian]
  22. Mīthamī, Ḥosayn, & Biyābānī, Zeynab. (1399 SH / 2020). Taḥlīl-e Māhīyat, Estekhrāj va Mobādalah-ye Anwāʿ-e Ramz-Arzhā va Tūkan-hā az Manẓar-e Feqh-e Eslāmī va Qavānīn-e Keshvar [Analysis of the Nature, Mining, and Exchange of Various Cryptocurrencies and Tokens from the Perspective of Islamic Jurisprudence and National Law]. Iran, Tehran: Pazhūheshkadeh-ye Pūlī va Bānkī, Bank-e Markazī-ye Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān. [in Persian]
  23. Navvāb-Pūr, ʿAlīreżā, Yūsufī, Aḥmad-ʿAlī, & Ṭālebī, Moḥ (1397 SH / 2018). Taḥlīl-e Feqhī-ye Kārkard-hā-ye Pūl-hā-ye Ramznegārī-Shodeh (Mored-e Moṭāleeh: Bīt-Kūyīn) [Jurisprudential Analysis of the Functions of Cryptocurrencies (Case Study: Bitcoin)]. Eqteṣād-e Eslāmī [Islamic Economics], Vol. 18, No. 72, pp. 213–243. [in Persian]
  24. Word Bank Group, Cryptocurrencies and Blockchain (2018). DOI: 1596/978-1-4648-1299-6
  25. Ziaee,S. Y. and Hoseini,S. M. (2023). The Status of Cryptocurrencies in International Law of Trade and Foreign Investment. ModernTechnologies Law, 4(8), 169-180. DOI: 22133/mtlj.2023.384061.1166
  26. https://www.arzdigital.com/coins/categories/
  27. https://www.ayat-gerami.ir/data.asp?L=1&Id=4098
  28. https://www.ayat-gerami.ir/data.asp?L=1&Id=4092
  29. https://www.bit24.cash/blog/bitcoin-difference-with-altcoins/
  30. https://www.coinmarketcap.com/cryptocurrency-category/
  31. https://corporatefinanceinstitute.com/resources/cryptocurrency/types-of-cryptocurrency
  32. https://www.hashemishahroudi.org/fa/question/11705/
  33. https://www.hawzahnews.com/news/497038/
  34. https://www.iranbroker.net/what-is-digital-assets/
  35. https://www.islamquest.net/fa/archive/fa60559
  36. https://www.kanoonebourse.com/web3-crypto/
  37. https://www.khanesarmaye.com/metaverse
  38. https://www.leader.ir/fa/content/25476/
  39. https://www.learn.bitmit.co/types-of-cryptocurrencies/
  40. https://www.makarem.ir/main.aspx?lid=0&typeinfo=21&mid=265846
  41. https://www.mesbahi.ir/
  42. https://nobitex.ir/mag/global-cryptocurrency-regulations/
  43. https://www.nobitex.ir/mag/smartcontract
  44. https://www.ompfinex.com/blog/what-is-shitcoin
  45. https://www.ostadmadadi.ir/persian/qa/13706/
  46. https://www.ostadmarvi.ir/index.php/feqh/
  47. https://www.pooleno.ir/blog/what-is-stablecoin
  48. https://www.ramzearz.madynatolelm.ir/film/index/122
  49. https://www.sarmayex.com/college/learn/what-is-nft/
  50. https://www.site.agorgani.ir/estefta/
  51. https://www.tabdeal.org/academy/what-is-meme-coin/
  52. https://www.wallex.ir/blog/what-are-privacy-coins/
  53. https://www.zanjani.ir/
  54. https://www.zoomarz.com/classification-of-cryptocurrencies/
  55. https://www.zoomarz.com/cryptocurrency-money-making-games/
  56. https://B2n.ir/mu3452
  57. https://B2n.ir/wb7802
  58. https://B2n.ir/eb8587
  59. https://B2n.ir/nq5209
تحقیقات مالی اسلامی
دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 35
آبان 1404
صفحه 139-180
  • تاریخ دریافت: 05 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری: 28 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش: 20 مهر 1404