دانشگاه امام صادق علیهالسلامتحقیقات مالی اسلامی2251-829015320260421A Jurisprudential Analysis of Formalism in Loss Indemnification Mechanisms within Mudarabah Contracts: A Critical Study of its Implications for the Islamic Banking Systemواکاوی فقهی صوری‌گرایی در راهکارهای تدارک خسارتِ مضاربه؛ مطالعهٔ انتقادی دلالت‌های آن در نظام بانکداری اسلامی7820110.30497/ifr.2026.249742.2023FAحسننژادشیراستاد دانشگاه علوم پزشکی0009-0000-0067-7765Journal Article20251228This research conducts a structural critique of the legal mechanisms proposed to validate the “agent’s guarantee” in Mudarabah contracts. The central problem is that contemporary jurists often distinguish between the void “guarantee clause” and alternative strategies such as “loss indemnification acts,” “gift of specific shares,” and “collateralized compensation clauses” to protect capital. Utilizing a descriptive-analytical methodology and emphasizing Imam Khomeini’s jurisprudential foundations, this study demonstrates that these distinctions remain purely formalistic and linguistic. In legal substance and economic reality, they lead to the ontological transformation of Mudarabah into usury (Riba). The novelty of this research lies in arguing that the absolute elimination of risk for the capital provider is the essence of Riba; therefore, any condition resulting in a "Zero-Risk" status for the owner—regardless of its legal form—is void due to the "futility of the prohibition of usury" and "contradiction in legislation" (Tanaqud fil-Jal). The findings suggest that Islamic banking must transition from collateral-based models to genuine project-based risk-sharing to maintain its Sharia integrity.این پژوهش به نقد ساختاری راهکارهای فقهی ارائه‌شده برای تصحیح «ضمان عامل» در عقد مضاربه می‌پردازد. مسئله اصلی آن است که بسیاری از فقیهان معاصر، با تفکیک میان «شرط ضمان» (باطل) و راهکارهایی نظیر «شرط تدارک خسارت»، «هبه حصۀ معینه» و «شرط فعل جبران»، در صدد صیانت از اصل سرمایه برآمده‌اند. با استفاده از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با تمرکز بر مبانی فقهی امام خمینی (ره)، این نوشتار اثبات می‌کند که این تمایزات صرفاً در سطح «عرفِ انشایی» باقی مانده و در «ماهیت اقتصادی و غایت شرعی»، منجر به استحالۀ مضاربه به ربا می‌گردند. نوآوری تحقیق در تبیین این مدعاست که «ریسک‌گریزی مطلقِ مالک»، جوهره اصلی رباست؛ لذا هرگونه شرطی که منجر به نفی ریسک از سرمایه‌گذار شود، ولو در قالب عقدی مستقل، به‌دلیل «لغویت تحریم ربا» و «تهافت در جعل»، فاقد اعتبار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بانکداری اسلامی برای خروج از صوری‌گرایی، ملزم به گذار از وثیقه‌محوری به سمت نظارت عملیاتی و پذیرشِ خطرِ واقعی در تولید است.https://ifr.isu.ac.ir/article_78201_0659ef65c9669446a69097b0e4c2fcd7.pdfدانشگاه امام صادق علیهالسلامتحقیقات مالی اسلامی2251-829015320260421An Examination of Juristic Perspectives and the Elaboration of a View Consistent with Iran's Monetary and Banking Frameworkبررسی دیدگاه های فقهی و تبیین دیدگاه با سازوکار نظام پولی و بانکی ایران7820210.30497/ifr.2026.249052.1995FAسیدنیمانوروزیگروه فقه و حقوق خصوصی، دانشکده علوم و معارف، جامعه المصطفی العالمیه، قم و دانش آموخته حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران0000-0002-6475-507Xعرفانموسی زادهدانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حقوق و علوم قضایی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران0009-0008-1428-8654عزیزاللهفهیمیدانشـــیار، گـــروه حقـــوق خصوصـــی، دانشـــکده حقـــوق، دانشـــگاه قـــم، قـــم، ایـــران0009-0004-3670-5616Journal Article20251005Introduction and Objective: The transformation of money from commodity forms to credit money has created new challenges in Islamic commercial jurisprudence and banking. Money now stands at the center of financial obligations, liability, and economic regulation. Understanding its juristic nature is therefore essential for deriving rulings on loans, usury (riba), liability, and compensation for depreciation. Divergent views on purchasing power and nominal value indicate subject-matter ambiguity. This study aims to clarify the juristic nature of credit money and formulate a coherent theory compatible with the jurisprudential foundations of the Islamic banking system. Its innovation lies in distinguishing between “property” and “property value,” resolving the confusion between fungible and non-fungible classifications, and presenting a juristically applicable framework.Materials and Methods: The research adopts a descriptive–analytical method with a jurisprudential approach. Data were gathered from juristic, legal, and scholarly sources, and theories on the nature of money were analyzed in light of Islamic commercial jurisprudence and Iran’s legal–banking structure.Findings: Credit money is not merely a document or nominal number; rather, it is a customary and legally recognized credit-based property functioning as a means of discharging obligations. Purchasing power is an attribute of value, not its essence. This preserves the fungible nature of money while allowing consideration of severe depreciation within liability rules and the principle of preventing harm.Discussion and Conclusion: The theory of “credit-based discharging property with purchasing power as an attribute” offers a precise juristic explanation of modern money, avoids conflating property with value, resolves the fungible/non-fungible tension, and aligns with Islamic non-interest banking principles.مقدمه و هدف: تحول ماهیت پول از شکل کالایی به پول اعتباری، مسائل نوپدیدی را در فقه معاملات و نظام بانکی اسلامی پدید آورده است. پول امروز محور تعهدات مالی، مبنای ضمان و ابزار تنظیم روابط اقتصادی است؛ ازاین‌رو، شناخت دقیق ماهیت فقهی آن برای استنباط احکام قرض، ربا، ضمان و جبران کاهش ارزش ضرورتی اساسی دارد. اختلاف دیدگاه‌ها درباره نقش قدرت خرید و ارزش اسمی، نشان‌دهنده ابهام موضوع‌شناختی در این حوزه است. هدف پژوهش، تبیین ماهیت فقهی پول اعتباری و استخراج نظریه‌ای منسجم و سازگار با مبانی فقهی نظام بانکی اسلامی است. نوآوری پژوهش ارائه صورت‌بندی‌ای است که با تفکیک مال از مالیّت، اشکال خلط مثلی و قیمی بودن را رفع کرده و قابلیت انطباق فقهی دارد.مواد و روش‌ها: تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد فقه‌پژوهانه انجام شده است. داده‌ها از منابع فقهی، حقوقی و مطالعات پیشین گردآوری و نظریات ماهیت پول در پرتو مبانی فقه معاملات و ساختار حقوقی ـ بانکی ایران تحلیل شده‌اند.یافته‌های تحقیق: پول اعتباری صرفاً سند یا عدد اسمی نیست، بلکه «مال اعتباری عرفیِ ابرائی» است که موضوع تملک و وسیله ابراء ذمه محسوب می‌شود. قدرت خرید وصف مالیّت پول است، نه عین حقیقت آن. این تحلیل ضمن حفظ مثلیت پول از حیث واحدهای اعتباری، امکان توجه به کاهش فاحش ارزش را در چارچوب قواعد ضمان و دفع ضرر فراهم می‌کند.بحث و نتیجه‌گیری: نظریه «مال اعتباری ابرائی با وصف قدرت خرید» دقیق‌ترین تبیین فقهی از ماهیت پول معاصر است؛ زیرا از خلط مال و مالیّت پرهیز کرده، تناقض مثلی و قیمی بودن را رفع می‌کند و با مبانی فقهی بانکداری بدون ربا سازگار است. این چارچوب می‌تواند مبنای استنباط احکام پول و تنظیم روابط مالی در نظام بانکی معاصر قرار گیرد.https://ifr.isu.ac.ir/article_78202_fe5b5e1f5bdaac754a30a26c1c4dd5f8.pdfدانشگاه امام صادق علیهالسلامتحقیقات مالی اسلامی2251-829015320260421The Effect of Financial Literacy on Financial Satisfaction of Second Year High School Students with an Islamic Approachتأثیر سواد مالی بر رضایت مالی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه با رویکرد اسلامی7799610.30497/ifr.2025.249233.2009FAمصطفیسمیعینسباستادیار، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران0000-0003-1177-1823علیدوستی دولتآبادیدانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران0009-0001-6930-9255خدیجهجمشیدیمقدمدانشآموخته دکتری، مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران0009-0002-9195-0898Journal Article202510181. Introduction and Objectives:Financial literacy and informed financial decisions are among the essential skills for creating financial sense. This has changed with the development of financial technology and the use of financial services and the expansion of society, especially among adolescents. Therefore, the aim of this study is to investigate the effect of financial literacy on financial satisfaction of second-year high school students at an Islamic university.2. Materials and Methods: The present study is applied in terms of purpose, descriptive-survey in terms of implementation method and correlational. The statistical population includes all second-year high school students in Isfahan, 384 of whom were selected by multi-stage cluster random method. A researcher-made questionnaire was used to collect data, which was developed based on theoretical and religious foundations. Then, its validity was confirmed by experts and specialists, and its reliability was calculated based on Cronbach's alpha. Pearson correlation and stepwise regression were used to analyze the data.3. Research findings: The results showed that the average level of financial literacy (3.28) and financial satisfaction (3.21) of students is above average. Among the components of financial literacy and financial satisfaction, Islamic financial beliefs have a significant relationship with spiritual well-being. Also, financial literacy components including Islamic financial awareness, income and savings, investment and risk hedging, and cost management predicted 0.40 percent of financial satisfaction of second-year secondary school students.4. Discussion and Conclusion: The research findings show the need to pay attention to financial literacy education and financial satisfaction of second-year secondary school students. Also, developing comprehensive educational programs that are designed in line with the cultural and religious conditions of the society is an inevitable necessity. Therefore, this research can help policymakers, educational and financial institutions in developing programs to improve students' financial literacy.1.مقدمه و هدفسواد مالی و اتخاذ تصمیمات مالی آگاهانه از جمله مهارت‌های ضروری برای ایجاد احساس رضایت مالی است. این مهم با توسعه فناوری مالی و افزایش دسترسی به خدمات مالی و گسترش الگوهای مصرف غربی برای افراد جامعه به خصوص نوجوانان تغییر پیدا کرده است. بنابراین هدف این مطالعه، بررسی تاثیر سواد مالی بر رضایت مالی دانش-آموزان دوره دوم متوسطه با رویکرد اسلامی است.2.مواد و روش‌هاپژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از لحاظ شیوه اجرا توصیفی -پیمایشی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر اصفهان است که تعداد 384 نفر با روش تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد که براساس مبانی نظری و دینی تدوین گردید. سپس روایی آن با نظر کارشناسان و متخصصان تأیید و پایایی آن براساس آلفای کرونباخ محاسبه شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام استفاده گردید. 3. یافته‌های تحقیق:نتایج نشان داد که میانگین سطح سواد مالی (28/3) و رضایت مالی (21/3) دانش‌آموزان بالاتر از حد متوسط است. در بین مولفه‌های سواد مالی و رضایت مالی، باورهای مالی اسلامی با بهزیستی معنوی ارتباط معناداری وجود دارد. همچنین مولفه‌های سواد مالی از جمله آگاهی مالی اسلامی، درآمد و پس انداز، سرمایه گذاری و پوشش ریسک و مدیریت هزینه، 40/0 درصد از رضایت مالی دانش آموزان دوره دوم متوسطه را پیش‌بینی کردند.4-بحث و نتیجه‌گیری:یافته‌های پژوهش ضرورت توجه به آموزش سواد مالی و رضایت مالی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه را نشان می-دهند. همچنین توسعه برنامه‌های جامع آموزشی که همسو با شرایط فرهنگی و دینی جامعه طراحی‌شده باشند، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. بنابراین این پژوهش می‌تواند سیاست‌گذاران، مؤسسات آموزشی و مالی را در تدوین برنامه‌های ارتقای سواد مالی دانش‌آموزان یاری دهد.https://ifr.isu.ac.ir/article_77996_6411921ec5c0aa363b48d775298f5dc5.pdfدانشگاه امام صادق علیهالسلامتحقیقات مالی اسلامی2251-829015320260421Analysis of the Barriers and Priorities for Implementing Blockchain Technology in Iran's Financial Securities Marketتحلیل موانع و اولویت‌های پیاده‌سازی فناوری بلاکچین در بازار اوراق مالی ایران7820510.30497/ifr.2026.249782.2025FAساجدهحسن نژادنیسیهیت علمی دانشگاه آزاداسلامی واحدسوسنگرد0009-0004-3125-7893سعیدمزرعهآموزش و پرورش خوزستان، خوزستان، اهواز، ایران.0009-0008-7102-1008Journal Article20260104This research aims to identify and prioritize the legal-jurisprudential, infrastructural, and regulatory barriers to implementing blockchain technology in Iran's Islamic financial securities (sukuk) market, and to provide an operational process model for its adoption. A sequential exploratory mixed-methods design was employed. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 14 experts and analyzed using thematic analysis in MAXQDA. A combined ijtihad-interview method was used for jurisprudential analysis. In the quantitative phase, a questionnaire (α = 0.91) was administered to 384 professionals and analyzed using SPSS and SmartPLS. Findings revealed that jurisprudential challenges (47 references), legal challenges (38 references), and infrastructural barriers (32 references) are the main obstacles. Jurisprudential analysis based on seven Sharia indicators revealed that blockchain is not inherently forbidden, but without Sharia-compliant mechanisms (guarantee fund, open-source code, continuous monitoring), its use is religiously impermissible. The highest-ranked barriers were shortage of dual-skilled human resources (mean 4.7/5), lack of a comprehensive legal framework (4.62/5), and cybersecurity concerns (4.6/5). A seven-step process model with Sharia control points was developed. The key conclusion is that blockchain use is not permissible without transparent mechanisms approved by the Sharia Council. Practical implications include establishing joint Sharia-technical regulatory sandboxes, investing in dual-skilled human resources, and developing specific Islamic fintech standards.۱. مقدمه و هدفبازار اوراق مالی (صکوک) ایران با چالش‌های نقدشوندگی، هزینه بالای نظارت و شفافیت ناکافی مواجه است. فناوری بلاکچین می‌تواند راه‌حلی برای این مسائل باشد، اما پیاده‌سازی آن با موانع حقوقی، فقهی و زیرساختی روبرو است. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی این موانع و ارائه مدل فرآیندی عملیاتی انجام شده است.۲. روش‌شناسیپژوهش با رویکرد ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی، با ۱۴ خبره از حوزه‌های بازار سرمایه، فقه و فناوری مصاحبه نیمه‌ساختاریافته به عمل آمد و داده‌ها با تحلیل مضمون در نرم‌افزار MAXQDA بررسی شد. در فاز کمّی، پرسشنامه‌ای با آلفای کرونباخ ۰.۹۱ میان ۳۸۴ متخصص توزیع گردید و داده‌ها با مدلسازی معادلات ساختاری در SmartPLS تحلیل شدند. تحلیل فقهی با روش ترکیبی اجتهادی-مصاحبه‌ای و با الهام از رویکرد «اجتهاد چندمرحله‌ای» انجام گرفت.۳. یافته‌های تحقیقبلاکچین بالاترین پتانسیل را در بازار اوراق مالی دارد (میانگین ۴.۶ از ۵)، اما شکاف حکمرانی (۴.۵) و کمبود نیروی انسانی دوحوزه‌ای (۴.۷) موانع اصلی هستند. تحلیل فقهی بر اساس هفت شاخص نشان می‌دهد چالش‌های «اکل مال به باطل» (۴.۷۲) و «ضمان» (۴.۶۸) جدی‌ترین موانع شرعی هستند. تحلیل شکاف اختلاف معنادار ۱.۵- در شاخص سرعت توسعه را آشکار ساخت. مدل فرآیندی هفت‌مرحله‌ای با نقاط کنترل شرعی ارائه شده است.۴. نتیجه‌گیریپذیرش بلاکچین در اوراق مالی تنها مشروط به رعایت ضوابط سختگیرانه شرعی و زیرساختی امکان‌پذیر است. ایجاد سندباکس‌های نظارتی مشترک، سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی دوحوزه‌ای و تدوین استانداردهای اختصاصی فین‌تک اسلامی پیشنهاد می‌شود.https://ifr.isu.ac.ir/article_78205_eabada527f9313bef1cce232a6e14af4.pdfدانشگاه امام صادق علیهالسلامتحقیقات مالی اسلامی2251-829015320260421A Jurisprudential Analysis of Sharecropping (Muzara’ah) Sukuk in Iran’s Capital Market and the Possibility of Linking It to the Money Marketبررسی فقهی اوراق مزارعه در بازار سرمایه ایران و امکان اتصال آن به بازار پول7821010.30497/ifr.2026.249011.1991FAمحمد مهدیشریعتی نژادفقه و مبانی حقوق اسلامی، الهیات، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران0000-0003-4983-2425Journal Article20250923AbstractThe present study provides a jurisprudential examination of Sharecropping (Muzara’ah) Sukuk as one of the Islamic financial instruments. In Imami jurisprudence, the sharecropping contract is considered a valid agreement based on the division of agricultural yields between the landowner and the farmer. Although this contract has not been practically applied in Iran’s banking system due to the tendency of banks toward fixed-return contracts, its potential remains significant. This research adopts a descriptive–analytical approach, explicating the essential conditions of validity such as determination of the period, type of seed, suitability of the land, lawful ownership of benefits, and joint shares of the parties, and adapts these to the structure of Sukuk. Furthermore, issues such as permissibility of secondary sharecropping, possibility of multiple parties, and diverse obligations of both landowner and cultivator are analyzed, showing that such flexibility can also be reproduced within Sukuk structures. The study also introduces different types of Sharecropping Sukuk (specific, general, and liquidity-financing) and their operational pillars, while presenting a practical model for bank-issued Sukuk. It demonstrates that these securities, fully compliant with Shariah, have the capacity to mobilize both retail and institutional funds and direct them toward the agricultural sector. From a legal perspective, issuance of such Sukuk is permissible under the “Law on the Development of New Financial Instruments and Institutions,” although it requires drafting executive by-laws and full compliance with regulatory requirements. Findings indicate that Sharecropping Sukuk can, alongside strengthening the real economy and enhancing food security, reduce the financing burden on banks and contribute to deepening the capital market as well as achieving economic justice.۱. مقدمه و هدفاوراق مزارعه از ابزارهای مالی اسلامی مبتنی بر عقد مزارعه است که می‌تواند منابع مالی خرد و کلان را به بخش کشاورزی هدایت کند. با وجود تصریح قانون عملیات بانکی بدون ربا به عقد مزارعه، این عقد به‌دلیل ریسک‌های بخش کشاورزی و تمایل بانک‌ها به عقود با بازده ثابت، در نظام بانکی ایران کاربرد محدودی داشته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی فقهی و حقوقی اوراق مزارعه، تبیین الگوهای انتشار آن در بازار سرمایه و امکان اتصال این ابزار به بازار پول از طریق بانک‌ها انجام شده است.۲. روش‌شناسیپژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع فقه امامیه، دیدگاه‌های فقهای متقدم و معاصر، مقررات قانون مدنی و قوانین بازار سرمایه انجام شده است. شرایط صحت عقد مزارعه و امکان انطباق آن با ساختار اوراق بهادار بررسی و مدل‌های اجرایی اوراق تحلیل شده‌اند.۳. یافته‌های تحقیقیافته‌ها نشان می‌دهد شرایطی مانند تعیین مدت، نوع بذر، قابلیت و تعیین زمین، مشخص‌بودن تأمین‌کننده نهاده‌ها، مشروعیت تصرف مزارع و مشاع‌بودن سهم طرفین، در ساختار اوراق مزارعه قابل رعایت است. همچنین انعقاد مزارعه ثانوی و تعدد طرفین، براساس دیدگاه برگزیده، از نظر فقهی امکان‌پذیر است. اوراق مزارعه خاص، عام و تأمین نقدینگی، ظرفیت تجهیز منابع برای پروژه‌های کشاورزی را دارند. بانک نیز می‌تواند به‌عنوان بانی، شریک یا وکیل سرمایه‌گذاران در انتشار این اوراق نقش‌آفرینی کند.۴. نتیجه‌گیریاوراق مزارعه از پشتوانه فقهی و قانونی لازم برخوردار است و می‌تواند پیوندی میان بازار پول، بازار سرمایه و بخش واقعی اقتصاد ایجاد کند. اجرای موفق آن مستلزم تدوین دستورالعمل‌های اجرایی، شفاف‌سازی ریسک‌ها، تقویت بیمه کشاورزی و نظارت شرعی و قانونی است.https://ifr.isu.ac.ir/article_78210_0d1a79a7a3bd6d1eba84915694e1bfe5.pdfدانشگاه امام صادق علیهالسلامتحقیقات مالی اسلامی2251-829015320260421The Role of Sovereign Sukuk in Financing Sustainable Infrastructure in Islamic Countries: Within the Framework of Dynamic Panel ARDL Modelingنقش صکوک دولتی در تأمین مالی زیرساخت‌های پایدار در کشورهای اسلامی: در چارچوب مدلسازی پویای پانلی ARDL7820310.30497/ifr.2026.249286.2011FAعلیرضاعرفانیگروه آموزشی اقتصاد دانشکده اقتصاد،مدیریت و علوم اداری ، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران0000-0003-1493-216Xعبدالمحمدکاشیانگروه آموزشی اقتصاد دانشکده اقتصاد،مدیریت و علوم اداری ، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران0000-0002-5352-1446نیماجهانیگروه آموزشی اقتصاد، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.0009-0000-5360-9512Journal Article20251026Sovereign sukuk, as a Sharia-compliant financing instrument, have gained increasing attention in recent years, particularly in the development of infrastructure. This study aims to empirically assess the impact of sovereign sukuk issuance on sustainable infrastructure investment in Islamic countries. To this end, annual data from five Islamic countries- Malaysia, Saudi Arabia, Indonesia, the United Arab Emirates, and Turkey -over the period 2010 to 2024 are examined. The dependent variable is the ratio of gross fixed capital formation to GDP, while the independent variables include sovereign sukuk issuance and the public debt-to-GDP ratio. A panel autoregressive distributed lag (ARDL) approach is employed to estimate both short-run and long-run relationships. The results of stationarity and cointegration tests confirm the existence of a long-run relationship among the variables. Model estimations show that sovereign sukuk issuance has a positive and statistically significant effect on infrastructure investment, while the public debt-to-GDP ratio exerts a negative and significant effect. The error correction term is negative and significant, indicating strong convergence toward long-run equilibrium. These findings provide empirical and documented evidence of the capacity of sovereign sukuk to enhance sustainable infrastructure development in Islamic countries.صکوک دولتی به‌عنوان ابزار نوین تأمین مالی اسلامی، در سال‌های اخیر توجه گسترده‌ای را به‌ویژه در زمینه توسعه زیرساخت‌ها به خود جلب کرده است. در این پژوهش، با هدف ارزیابی تجربی نقش صکوک دولتی در تأمین مالی زیرساخت‌های پایدار، داده‌های سالانه پنج کشور اسلامی شامل مالزی، عربستان سعودی، اندونزی، امارات متحده عربی و ترکیه طی دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ بررسی شده است. متغیر وابسته نسبت تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به تولید ناخالص داخلی و متغیرهای مستقل شامل میزان انتشار صکوک دولتی و نسبت بدهی عمومی به تولید ناخالص داخلی است. برای تحلیل روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت میان متغیرها، از رهیافت خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی در چارچوب داده‌های تابلویی پویا (ARDL) پانلی استفاده شده است. نتایج آزمون‌های ایستایی و هم‌انباشتگی، وجود رابطه بلندمدت میان متغیرها را تأیید می‌کنند. یافته‌های حاصل از تخمین مدل نشان می‌دهد که انتشار صکوک دولتی اثر مثبت و معناداری بر سرمایه‌گذاری زیرساختی دارد، در حالی که افزایش نسبت بدهی عمومی به تولید ناخالص داخلی تأثیر منفی دارد. ضریب جمله تصحیح خطا نیز معنادار و منفی است که بیانگر بازگشت سریع به تعادل بلندمدت می‌باشد. این پژوهش شواهدی تجربی و مستند درباره ظرفیت صکوک دولتی در تقویت زیرساخت‌های پایدار در کشورهای اسلامی ارائه می‌دهد.https://ifr.isu.ac.ir/article_78203_865f122c979c089945fc155d3a3b981e.pdf